- Begin altijd met het gesprek: Ga in gesprek met vastgoed- en grondeigenaren op de locaties waar de gemeente een geclusterd zorggeschikt wooncomplex wil realiseren. Minnelijke verwerving blijft de snelste en goedkoopste route. Veel vastgoedeigenaren zijn bereid om te verkopen wanneer de gemeente een duidelijk verhaal heeft over wat ze met de locatie wil. Ook zelfrealisatie kan een gewenste uitkomst van dit gesprek zijn.
- Geef bij heruitgifte sturing aan de opgave: Wanneer de gemeente eenmaal eigenaar is, kan de grond via een tender worden uitgegeven met een specifieke opgave. Hiermee borgt de gemeentee dat het complex daadwerkelijk geclusterd en zorggeschikt wordt, en dat de gewenste doelgroep wordt bediend.
- Zet het voorkeursrecht in als borgingsinstrument: Wil een eigenaar nu nog niet verkopen, dan kan de Wvg worden ingezet. Daarmee wordt geborgd dat als de eigenaar op enig moment wel wil verkopen, hij de grond eerst aan de gemeente moet aanbieden. Dit voorkomt dat strategische locaties via de markt verloren gaan.
- Houd onteigening achter de hand: Onteigening is een mogelijkheid wanneer minnelijke verwerving en voorkeursrecht onvoldoende perspectief bieden. Houd er rekening mee dat de procedure langdurig en kostbaar is, omdat de onteigeningswaarde en volledige schadeloosstelling vaak hoger liggen dan bij minnelijke verwerving. Onteigening kan in principe alleen bij een bestemmingswijziging. Let op: tijdens een onteigeningsproces loopt het traject van de minnelijke verwerving door. Zonder een serieuze inspanning voor minnelijke verwerving slaagt een onteigeningsprocedure niet. Komen de partijen er alsnog minnelijk uit, kan de onteigeningsprocedure worden stopgezet.
Routekaart 2
Grondposities verwerven
Wanneer in het volkshuisvestingsprogramma is vastgelegd waar geclusterde zorggeschikte woningen moeten komen, kan de gemeente actief positie innemen op die locaties. Het instrumentarium kent drie hoofdroutes: minnelijke verwerving, het vestigen van een voorkeursrecht op grond van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg), en onteigening. Deze drie instrumenten verschillen sterk in zwaarte, doorlooptijd en kosten, maar vullen elkaar in de praktijk goed aan.