Routekaart 4

Bestaand zorgvastgoed transformeren

Op terreinen van bestaande zorginstellingen liggen grote kansen voor de woonzorgopgave. Door intramuraal vastgoed te vervangen door zorggeschikte woningen, of door op het terrein te verdichten, kan veel ruimte worden gevonden voor passende huisvesting voor ouderen. De spelers in dit veld zijn anders dan in de eerdere routekaarten: zorginstellingen, ontwikkelaars, corporaties en het College sanering zorginstellingen spelen hier een hoofdrol.

 

Het College sanering zorginstellingen ziet erop toe dat bij verkoop van zorgvastgoed een marktconforme prijs wordt gerealiseerd. Wat niet altijd bekend is, is dat zo’n verkoop wordt getoetst aan de beoogde bestemming van de locatie. Wanneer de gemeente vooraf in het omgevingsplan vastlegt dat het bijvoorbeeld om sociale huurwoningen of zorggeschikte woningen gaat, toetst het College sanering daaraan. Dit geeft de gemeente meer regie dan vaak wordt aangenomen.

Suggesties en aandachtspunten

Lees meer
  • Ga proactief in gesprek met zorginstellingen over hun vastgoedstrategie: Veel zorginstellingen denken na over de toekomst van hun vastgoed: verbouwen, vervangen, verkopen, of herontwikkelen. Door als gemeente vroegtijdig aan te schuiven, kan de gemeente meedenken én meesturen op hetgeen er op die locatie gaat gebeuren.
  • Verken samenwerking tussen zorginstelling, ontwikkelaar en corporatie: In de praktijk ontstaan interessante constructies waarin een ontwikkelaar het hele terrein koopt, het herontwikkelt en het intramurale deel terugverkoopt of -verhuurt aan de zorginstelling. Of een corporatie die een leegstaand verzorgingshuis koopt en hier sociale zorggeschikte woningen realiseert.
  • Leg vooraf in het omgevingsplan vast wat de gemeente wil: Door vooraf de beoogde bestemming planologisch vast te leggen, bijvoorbeeld sociale huur of zorggeschikt wonen, wordt het College sanering verplicht hieraan te toetsen. Hiermee voorkomt de gemeente dat een terrein wordt verkocht aan de hoogste bieder voor een gebruik dat niet aansluit bij de woonzorgopgave.
  • Houd rekening met de openbare verkooppraktijk: Het College sanering verlangt in de regel een open en transparante verkoopprocedure om een zo hoog mogelijke prijs te realiseren. Dat beperkt de mogelijkheden om te sturen op welke partij betrokken raakt. Werk daarom des te zorgvuldiger aan de planologische voorwaarden, want via die route is sturing wél mogelijk.

Tips

Lees meer
  • Maak een gemeentelijke inventarisatie van potentiële locaties: Breng in kaart welke zorgterreinen, leegstaande verzorgingshuizen en transformatielocaties zich in de gemeente bevinden. Combineer dit met de behoefte uit het volkshuisvestingsprogramma. Dit overzicht is een waardevol instrument voor zowel het strategische als het uitvoerende werk.
  • Betrek het zorgkantoor en corporaties vroegtijdig: Het zorgkantoor heeft inzicht in de toekomst van de intramurale zorg en doorgaans ook in de bijbehorende vastgoedopgave. Corporaties en beleggers zijn vaak geschikte partijen om leegstaand zorgvastgoed te verwerven en te transformeren. Een vroegtijdige driehoek gemeente, zorgkantoor en corporatie versnelt veel processen.
  • Combineer met de andere routekaarten: Een transformatie van bestaand zorgvastgoed raakt vrijwel altijd ook aan grondposities (routekaart 2) en aan planologische verankering (routekaart 3). Een geslaagde transformatie vraagt dat alle vier de routekaarten in samenhang worden ingezet.

Voorbeelden

Lees meer
  • Herontwikkeling zorgterrein door corporatie en zorginstelling: In verschillende steden werken woningcorporaties en zorginstellingen samen om verouderde zorgcomplexen te transformeren naar een mix van zelfstandige zorggeschikte woningen en intramurale zorg. Zo laat de Amsterdamse uitvoeringsagenda ouderenhuisvesting zien hoe gemeente, corporaties en zorgaanbieders bestaand zorgvastgoed en wooncomplexen inzetten voor nieuwe geclusterde woonvormen voor ouderen, bijvoorbeeld in de zogenoemde Lang Leven Thuisflats. Zie de Uitvoeringsagenda Ouderenhuisvesting Amsterdam 2024‑2027.
  • Transformatie leegstaand verzorgingshuis: Steeds meer corporaties zetten leegstaand zorgvastgoed in als bron voor nieuwe woonvormen. Zo heeft een corporatie in Veghel een leegstaand verzorgingshuis in één jaar tijd getransformeerd tot een complex met studio’s en appartementen, in nauwe samenwerking met de gemeente en zorg- en welzijnspartners. Dit voorbeeld laat zien hoe leegstaand intramuraal vastgoed kan worden omgevormd tot passende woningen voor specifieke doelgroepen, een aanpak die ook wordt toegepast bij de ontwikkeling van geclusterde zorggeschikte ouderenwoningen met steun van de subsidieregeling zorggeschikte woningen (SZGW). Zie voor meer informatie het Aedes‑voorbeeld ‘In 1 jaar een leegstaand complex transformeren naar woningen’.