Routekaart 3

Planologisch verankeren en vergunnen

Het omgevingsplan en de anterieure overeenkomst zijn twee kanten van dezelfde medaille. Het omgevingsplan is het publiekrechtelijke kader waarmee de gemeente ruimtelijk vastlegt wat waar mag. De anterieure overeenkomst is de privaatrechtelijke afspraak die de gemeente en de initiatiefnemer vooraf maken over onder meer kostenverhaal, kwaliteit en uitvoering van het plan, vaak wanneer een initiatief (nog) afwijkt van het omgevingsplan. Samen geven zij richting en houvast aan een concreet project.

 

Voor de woonzorgopgave is dit de fase waarin de strategische ambities uit routekaart 1 en de grondposities uit routekaart 2 daadwerkelijk vertaald worden naar uitvoerbare projecten. De keuzes in deze routekaart bepalen of de ambitie ruimtelijk standhoudt op de lange termijn.

Suggesties en aandachtspunten

Lees meer
  • Vertaal het volkshuisvestingsprogramma naar het omgevingsplan: Leg op concrete locaties een woonbestemming of een maatschappelijke bestemming (zorg). Werk waar mogelijk met percentageregels voor gebieden, zoals dat al gebruikelijk is voor betaalbaarheid. Daarmee wordt de ambitie uit het volkshuisvestingsprogramma ruimtelijk geborgd.
  • Kies bewust tussen woonbestemming en maatschappelijke bestemming: Bij geclusterd zorggeschikt wonen is het belangrijk om vooraf te bepalen of een initiatief beter past binnen een woonbestemming of een maatschappelijke bestemming. De keuze hangt af van de mate van zelfstandigheid en zorgintensiteit. Maak hierin een bewuste keuze, motiveer deze, en stem af met juristen en met de partijen die het complex straks gaan exploiteren.
  • Borg via de anterieure overeenkomst de specifieke voorwaarden: Wanneer een initiatief niet (helemaal) binnen de geldende bestemming past, kan worden gekozen voor een vergunning om af te wijken van het omgevingsplan. Aan zo’n vergunning ligt vaak een anterieure overeenkomst ten grondslag. Daarin kunnen voorwaarden worden vastgelegd, bijvoorbeeld dat sprake moet zijn van een geclusterd zorggeschikt wooncomplex, met afspraken over doelgroep en zorg- en welzijnsaanbieder.
  •  
  • ·       Zorg voor een goede beleidsbasis: Afspraken in een anterieure overeenkomst moeten een grondslag hebben in vastgesteld gemeentelijk beleid: de woonzorgvisie of het volkshuisvestingsprogramma. Zonder die basis blijft de overeenkomst kwetsbaar.

Tips

Lees meer
  • Voorkom dat zorggeschikt later wordt omgekat naar gewoon wonen: Een goede planologische verankering, eventueel aangevuld met privaatrechtelijke afspraken, voorkomt dat een eigenaar later het complex omzet naar reguliere woningbouw. Denk hierbij vooraf na over handhaving en monitoring.
  • Maak een modeltekst voor de anterieure overeenkomst: Een gemeentelijk model voor de anterieure overeenkomst geclusterd zorggeschikt wonen scheelt elke keer opnieuw onderhandelen vanaf nul. Het versnelt het proces en geeft initiatiefnemers vooraf duidelijkheid over wat de gemeente verwacht.
  • Gebruik de anterieure overeenkomst en het omgevingsplan in samenhang: De anterieure overeenkomst is privaatrechtelijk en speelt formeel geen rol bij de publiekrechtelijke toetsing van de vergunningaanvraag. Zij legt vooral vast onder welke voorwaarden het college bereid is mee te werken aan het afwijken van het omgevingsplan. De combinatie met goede planologische borging maakt de afspraak duurzaam.
  • Gebruik een afwegingskader voor woonzorginitiatieven: Een gemeentelijk afwegingskader helpt om woonzorginitiatieven vroegtijdig te toetsen op behoefte, locatie en ruimtelijke inpassing. Daarmee wordt de stap gemaakt van beleidsambitie naar concrete afweging van locaties en initiatieven.

Voorbeelden

Lees meer
  • Modeltekst anterieure overeenkomst: Veel gemeenten werken met een eigen model voor de anterieure overeenkomst en vullen dat, waar relevant, aan met bepalingen over geclusterd zorggeschikt wonen, sociale huur en samenwerking met zorg- en welzijnsaanbieders. Zo hoeven afspraken over de woonzorgopgave niet telkens opnieuw uitgevonden te worden en weten initiatiefnemers vooraf waar zij aan toe zijn. Zie ter inspiratie bijvoorbeeld het Brabants model anterieure overeenkomst kostenverhaal, dat laat zien hoe standaardbepalingen in een modelovereenkomst kunnen worden opgenomen.
  • Afwegingskader voor woonzorg: Almere laat zien hoe een gemeente wonen en zorg kan vertalen naar een concreet afwegingskader voor maatschappelijke voorzieningen op het snijvlak van wonen en zorg. In het afwegingskader “Wonen en Zorg” worden woonzorgvoorzieningen voor onder meer ouderen, mensen met een beperking en ex-dak- en thuislozen expliciet meegenomen in de programmering. Daarmee wordt de stap gemaakt van beleidsambitie naar ruimtelijke afweging van locaties en initiatieven. Zie voor meer informatie het afwegingskader maatschappelijke voorzieningen ‘Wonen en Zorg’ Gemeente Almere.